Smog czym jest, jak powstaje i jakie s膮 jego skutki

Zanieczyszczenia powietrza stanowi膮 powa偶ny i realny problem, kt贸ry jest 藕r贸d艂em wielu nieprzyjemnych konsekwencji, wp艂ywaj膮cych na nasze zdrowie. Kiedy艣 problem smogu najbardziej kojarzony by艂 jedynie z du偶ymi metropoliami, a dzisiaj znany jest niemal na ca艂ym 艣wiecie i dotyczy niestety tak偶e i mniejszych miast. Smog jest pewnego rodzaju mg艂膮, zawieraj膮c膮 g艂贸wnie du偶e st臋偶enie zwi膮zk贸w chemicznych (dwutlenek siarki, tlenek w臋gla, tlenki azotu itp.) i innych zanieczyszcze艅 powietrza. Niestety, cz臋sto problem ten jest bagatelizowany i wielu z nas nie zdaje sobie sprawy, jak bardzo wp艂ywa on na nasze zdrowie, przyczyniaj膮c si臋 do rozwoju chor贸b uk艂adu oddechowego. Najpierw jednak dowiedzmy si臋 co to jest smog? Jakie s膮 jego przyczyny powstawania i skutki? W jaki spos贸b mo偶emy walczy膰 ze smogiem?

Co to jest smog?

Definicja s艂owa smog jest po艂膮czeniem wyraz贸w smoke – dym i fog – mg艂a. Smog jest niczym innym, jak zjawiskiem atmosferycznym, tworz膮cym si臋 g艂贸wnie na terenie miast. Nie jest to jednak zjawisko naturalne, powstaje bowiem wskutek procesu przekszta艂cenia wprowadzonych przez cz艂owieka do atmosfery zanieczyszcze艅 w momencie na艂o偶enia si臋 jednocze艣nie niesprzyjaj膮cych atmosferycznych zjawisk, takich jak: niedostateczna ilo艣膰 wiatru i inwersja termiczna czy obecno艣膰 mg艂y. Unosz膮cy si臋 smog z licznymi zanieczyszczeniam powoduje znacz膮ce zaburzenia prawid艂owej widoczno艣ci, stanowi tak偶e zagro偶enie dla zdrowia.

Rodzaje smogu

Smog mo偶emy sklasyfikowa膰 z uwagi na miejsce i warunki, w jakich powstaje, jak r贸wnie偶 ze wzgl臋du na jego sk艂ad chemiczny i tym sposobem wyr贸偶ni膰 mo偶emy dwa rodzaje smogu:

  • smog fotochemiczny typu Los Angeles– najcz臋艣ciej pojawia si臋 w letnich, gor膮cych miesi膮cach, kiedy wyst臋puje bardzo mocne nas艂onecznienie, a tak偶e wysoka temperatura. Posiada utleniaj膮ce w艂a艣ciwo艣ci, powstaje wskutek sporych st臋偶e艅 tlenku azotu i w臋glowodor贸w, kt贸re pochodz膮 zazwyczaj z samochod贸w, jako produkty spalania. Fotochemiczne przemiany stanowi膮 藕r贸d艂o wt贸rnych zanieczyszcze艅 powietrza.
  • smog klasyczny (smog londy艅ski) – pojawia si臋 zazwyczaj w okresie mi臋dzy listopadem a lutym, a jego 藕r贸d艂em jest termiczna inwersja w strefie klimat贸w umiarkowanych. Powstaje w wyniku du偶ych st臋偶e艅 nast臋puj膮cych zanieczyszcze艅: py艂y zawieszone, tlenek siarki (IV), tlenek w臋gla i tlenek azotu.

W Polsce, z uwagi na niskie spalanie paliw sta艂ych, w najbardziej zanieczyszczonych miastach naszego kraju wyst臋puj膮 obydwa rodzaje smogu, jak r贸wnie偶 du偶e st臋偶enie py艂u PM 2,5, PM 10, w臋glowodory wielopier艣cieniowe aromatyczne, tak偶e cz膮stki benzo(a)piren. W Polsce najpopularniejszym miastem z tendencj膮 do ekspozycji smogu jest Krak贸w.

Smog – przyczyny

Smog pojawia si臋 najcz臋艣ciej w warunkach, kt贸re uchodz膮 za korzystne pod wzgl臋dem: pogodowym – s艂aby wiatr, wysoka wilgotno艣膰, atmosferycznym – inwersja termiczna, terenowym – doliny znajduj膮ce si臋 w otoczeniu wzg贸rz. Niska emisja wynika z najprostszego zaspokajanie podstawowych potrzeb ludzi, do kt贸rych nale偶y np. transport drogowy czy palenie w piecach i ogrzewanie dom贸w paliwem niskiej jako艣ci. Problem smogu 艣ci艣le wi膮偶e si臋 z emisj膮 toksycznych i szkodliwych gaz贸w i py艂贸w (m.in. benzo(a)pirenu), powstaj膮 one poprzez spalanie nieefektywne paliw sta艂ych (w臋gla drzewnego, w臋gla kamiennego, oleju nap臋dowego, benzyny) w samochodach, w臋glowych elektrowniach, zak艂adach przemys艂owych, fabrykach, domach. Za spory problem i jednocze艣nie przyczyn臋 uwa偶a si臋 r贸wnie偶 emisj臋 szkodliwych substancji dla cz艂owieka z lokalnych i indywidualnych kot艂owni, a tak偶e palenisk. Najcz臋艣ciej jest to wynik niskiej 艣wiadomo艣ci spo艂ecznej w temacie paliw, kt贸re wykorzystywane s膮 w domach, jak r贸wnie偶 rodzaj贸w piec贸w, co odbija si臋 na jako艣ci powietrza.

殴r贸d艂a zanieczyszczenia powietrza

Py艂 PM10, a tak偶e inne zwi膮zki, powsta艂e w wyniku niskiej emisji s膮 coraz wi臋kszym zagro偶eniem dla zdrowia ludzi. Do najcz臋stszych 藕r贸de艂 mo偶emy te偶 zaliczy膰 zw艂aszcza emisj臋 komunikacyjn膮, kt贸ra jest powszechnym problemem i wymaga wi臋kszego u艣wiadomienia spo艂ecznego, staraj膮c si臋 jednocze艣nie ograniczy膰 indywidualny ruch samochod贸w. Zdarza si臋 r贸wnie偶, 偶e niekt贸re obszary o dobrej jako艣ci powietrza dotkni臋te s膮 problemem zanieczyszczenia, kt贸re nap艂ywa z s膮siednich teren贸w, co nie jest zale偶ne ju偶 od nas. Na niekt贸rych obszarach Polski jest to g艂贸wna przyczyna, przez kt贸r膮 jako艣膰 powietrza si臋 pogarsza.

Jakie s膮 skutki smogu?

Niestety, ale zawieszony py艂 ma zdolno艣膰 dotarcia niemal wsz臋dzie. Toksyczne substancje, kt贸re przedostaj膮 si臋 do wody, gleby, powoduj膮 zanieczyszczenie powietrza w艂膮czane s膮 do ka偶dego organizmu, kt贸ry oddycha. Jako najcz臋stsze skutki smogu uznaje si臋:

  • zjawisko kwa艣nych deszczy, kt贸re powoduj膮 bardzo mocne zanieczyszczenia wody i gleby co przek艂ada si臋 na stan naturalnego 艣rodowiska, uszkadzaj膮 cenne obiekty architektoniczne, zabytki,
  • zwi臋kszona zapadalno艣膰 na nowotwory oraz choroby uk艂adu oddechowego i uk艂adu kr膮偶enia, a co za tym idzie zwi臋kszona 艣miertelno艣膰,
  • wed艂ug oblicze艅 Unii Europejskiej obecno艣膰 CO2 w powietrzu (zanieczyszczenie powietrza w postaci dwutlenku w臋gla (np. na 艢l膮sku wynosi oko艂o 1/3 ca艂o艣ci, jak膮 emituje Polska),
  • pogorszona jako艣膰 powietrza negatywnie wp艂ywa na jako艣膰 偶ycia ludzi, ich samopoczucie, jak r贸wnie偶 szkodliwie oddzia艂uje na zwierz臋ta, kt贸re na terenach wyst臋powania smogu zapadaj膮 na wiele chor贸b uk艂adu oddechowego i s膮 s艂absze.

Jak smog wp艂ywa na nasze zdrowie?

Zdaniem specjalist贸w chor贸b wewn臋trznych i kardiolog贸w, poziom szkodliwo艣ci, jak膮 wywo艂uj膮 zanieczyszczenia powietrza przedostaj膮ce si臋 do atmosfery zale偶ny jest od indywidualnej odporno艣ci organizmu, wieku, klimatycznych warunk贸w, wsp贸艂istniej膮cych chor贸b, st臋偶enia poszczeg贸lnych element贸w sk艂adowych smogu, jak r贸wnie偶 z powodu czasu, przez jaki te zanieczyszczenia oddzia艂uj膮 na organizm. Poniewa偶 ka偶dy organizm jest indywidualno艣ci膮, czasem u zdrowych os贸b ekspozycja na smog i kontakt z zanieczyszczonym powietrzem mo偶e by膰 przyczyn膮 takich dolegliwo艣ci, jak:

  • zapalenie spoj贸wek,
  • podra偶nienie tchawicy, krtani, alergii,
  • os艂abiony uk艂ad oddechowy – stany zapalne p艂uc o r贸偶nym stopniu nasilenia,
  • ci膮g艂e zm臋czenie,
  • problemy z koncentracj膮 i pami臋ci膮,
  • stany l臋kowe i depresyjne,
  • uczucie niepokoju,
  • nowotw贸r gard艂a, krtani, zatok, jamy ustnej, p艂uc, p臋cherza, nerek i prze艂yku,
  • dysfunkcja uk艂adu kr膮偶enia.

Problem dotyka r贸wnie偶 coraz m艂odszych os贸b, czasem niezwi膮zanych z czynnikami ryzyka np. stosowaniem u偶ywek czy obci膮偶eniami genetycznymi. Cz臋sto skutkami zanieczyszczenia powietrza jest r贸wnie偶 nasilenie przewlek艂ej obturacyjnej choroby p艂uc, kt贸re obok chor贸b uk艂adu kr膮偶enia i raka jest g艂贸wn膮 przyczyn膮 zgon贸w.

Niebezpieczne py艂y

Badania dowiod艂y, 偶e d艂ugotrwa艂e sp臋dzanie czasu w towarzystwie zanieczyszczonego powietrza z zawarto艣ci膮 szkodliwego py艂u i innych negatywnych substancji mo偶e doprowadzi膰 do: udaru m贸zgu, anatomicznych zmian w obr臋bie m贸zgu, a nawet choroby Alzheimera. Py艂y, takie jak PM 2,5 powoduj膮 rozw贸j niedokrwiennej choroby serca, zaburze艅 rytmu serca, nadci艣nienia t臋tniczego, intensyfikuj膮 niewydolno艣膰 serca, co w rezultacie skutkuje nawet 艣mierci膮. W grupie szczeg贸lnie nara偶onej na niekorzystny wp艂yw py艂贸w zawieszonych s膮 osoby powy偶ej 65 roku 偶ycia, pacjenci cierpi膮cy na chorob臋 wie艅cow膮, osoby oty艂e, zapadaj膮ce na schorzenia uk艂adu oddechowego, cukrzyc臋, kobiety w ci膮偶y a tak偶e na艂ogowi palacze. W przypadku os贸b zmagaj膮cych si臋 z obturacyjnymi chorobami p艂uc i astm膮, podczas kontaktu z zanieczyszczonym powietrzem mo偶e doj艣膰 do znacz膮cego zaostrzenia objaw贸w. 艢wiatowa Organizacja Zdrowia przeprowadzi艂a badania, kt贸re wykaza艂y, 偶e za wyst臋powanie nowotwor贸w odpowiedzialne s膮 w 30% zanieczyszczenia powietrza, a 15% to genetyczne uwarunkowania.

Co mo偶emy zrobi膰, aby chroni膰 si臋 przed smogiem?

W celu ochrony 艣rodowiska zmniejszenia ryzyka pojawienia si臋 smogu, bogatego w szkodliwe cz膮steczki warto promowa膰 艣rodki transportu zbiorowego (autobusy, metro, tramwaje, kolej), jak r贸wnie偶 powi臋ksza膰 strefy zieleni w miastach, stara膰 si臋 ograniczy膰 transport ko艂owy w centrum miasta, a tak偶e pr贸bowa膰 wdra偶a膰 nowocze艣niejsze technologie je艣li chodzi o przemys艂. Kolejn膮 kwesti膮 jest zmiana przyzwyczaje艅, je艣li chodzi o system ogrzewania – szczeg贸lnie do piec贸w spalaj膮cych w臋giel, wybieraj膮c korzystniejsze dla ekologii rozwi膮zania – nowoczesne kot艂y na ekologiczne paliwo. Niezwykle wa偶n膮 kwesti膮 jest r贸wnie偶 to, aby mieszka艅cy region贸w zmagaj膮cych si臋 ze smogiem, problemem mg艂y i zanieczyszczonym powietrzem na bie偶膮co byli informowani o poziomie st臋偶enia py艂贸w, a szczeg贸lnie o przekroczeniu normy bezpiecze艅stwa. W ten spos贸b b臋d膮 mogli skr贸ci膰 sw贸j pobyt na zewn膮trz, ograniczy膰 wietrzenie mieszkania, uruchomi膰 oczyszczacze powietrza czy przeciwpy艂owe maski FFP2 KN95.

Maseczki antysmogowe

Maseczki antysmogowe s膮 doskona艂ym sposobem, dzi臋ki kt贸remu zapewniamy sobie bezpo艣redni膮 ochron臋 przed wysokimi st臋偶eniami zanieczyszcze艅 powietrza. Zaopatruj膮c si臋 w tak膮 maseczk臋 z filtrem, zabezpieczamy si臋 nie tylko przed zawieszonymi py艂ami, ale r贸wnie偶 toksycznymi gazowymi substancjami. Mo偶na r贸wnie偶 kupi膰 tak膮 maseczk臋 dla dzieci. Warto, aby ka偶dy z mieszka艅c贸w wi臋kszych miast mia艂 antysmogow膮 maseczk臋 i nosi艂 j膮 regularnie w celu ochrony w sezonie grzewczym, aby zmniejszy膰 ryzyko wyst膮pienia chor贸b p艂uc i innych. Poniewa偶 nie da si臋 przeczeka膰 smogu w domu, w wolnym czasie wskazany jest wyjazd do miejsca wolnego od zanieczyszcze艅 powietrza, ale nie zawsze jest to mo偶liwie, dlatego maseczki antysmogow膮 s膮 najlepszym rozwi膮zaniem, aby zapewni膰 sobie normalne funkcjonowanie bez szkodliwego py艂u.

Smog negatywnie wp艂ywa na nasze zdrowie, a do jego skutk贸w mo偶na zaliczy膰 wiele gro藕nych chor贸b. Smogu nie mo偶na ca艂kowicie wyeliminowa膰, ale warto wyposa偶y膰 si臋 w 艣rodki zaradcze, takie jak np. antysmogowe maseczki, kt贸re umo偶liwiaj膮 nam bezpieczne przebywanie na zewn膮trz i odporno艣膰 na zanieczyszczone powietrze i szkodliwe substancje zawieszone w powietrzu.

Loading...
Your cart
Sum: 0.00   (0 product s)
Your cart is empty